GĄSKA

Ogólna liczba: 4291

Kobiety: 2178

Mężczyźni: 2113

Ranga: 1140

Województwa
  1. MAZOWIECKIE / 1092
  2. LUBELSKIE / 554
  3. PODKARPACKIE / 440
  4. ŚLĄSKIE / 433
  5. WARMIŃSKO-MAZURSKIE / 300
  6. MAŁOPOLSKIE / 281
  7. DOLNOŚLĄSKIE / 266
  8. WIELKOPOLSKIE / 158
  9. OPOLSKIE / 154
  10. POMORSKIE / 119
  11. ZACHODNIOPOMORSKIE / 118
  12. KUJAWSKO-POMORSKIE / 104
  13. ŚWIĘTOKRZYSKIE / 87
  14. LUBUSKIE / 77
  15. PODLASKIE / 68
  16. ŁÓDZKIE / 40
Powiaty:
  1. OSTROŁĘCKI / 328
  2. GARWOLIŃSKI / 164
  3. M.ST.WARSZAWA / 147
  4. LUBELSKI / 110
  5. RZESZOWSKI / 84
  6. LUBLIN / 81
  7. OSTROŁĘKA / 77
  8. KRAŚNICKI / 76
  9. OPOLSKI / 75
  10. PUŁAWSKI / 69
  11. SZCZYCIEŃSKI / 68
  12. PRZEMYSKI / 66
  13. KRAKÓW / 64
  14. OLSZTYŃSKI / 61
  15. ŻYWIECKI / 60
  16. LEŻAJSKI / 58
Gminy:
  1. BARANOWO / 141
  2. M. LUBLIN / 81
  3. M. OSTROŁĘKA / 77
  4. KADZIDŁO / 74
  5. M. KRAKÓW / 64
  6. ŁASKARZEW / 61
  7. NOWA SARZYNA / 57
  8. KRAŚNIK / 52
  9. OLSZEWO-BORKI / 51
  10. STRYSZAWA / 49
  11. PARYSÓW / 48
  12. RYKI / 46
  13. WIELKA WIEŚ / 45
  14. NIEMCE / 42
  15. M. RADOM / 40
  16. M. JAWORZNO / 40

forma żeńska równa formalnie męskiej: Gąska

forma żeńska z sufiksem –owa, -ina/-yna: Gąszczyna

forma żeńska z sufiksem –ówna, -anka: Gąszczanka

inne: Gąszczonka (forma gwarowa)

komentarz: Formant -yna tworzy nazwiska odmężowskie, zaś formanty -anka, onka tworzą odojcowskie. Obecnie nazwiska w takim kształcie znane są w języku mówionym.

  • Gąska, Gęska, Gonska, Huska RymNPol I 230
  • Nycholao ... dicto Ganzka 1269 SSNO II 94
  • Gansska de Nalko 1387 SSNO II 94
  • Margaretha Gøska 1433 SSNO II 94
  • Honesta Margaretha Gøschczina obligauit se soluere viginti et quintum grosum monete comunis 1437 SSNO II 94
  • Johannem Ganszka de Ganszky ... de armis Sarabi 1480 SSNO II 94
  • Gąska 1511, XVII, XVIII AntrP I 549
  • Gąszczyna 1593 AntrP I 549
  • Gąszczanka 1596 AntrP I 549
  • Gąszczonka 1649 AntrP I 549
  • Ernst Gunska, szewc 1828 NOpol 139
  • Franziska Gonska 1880 NOpol 139
  • Gonska 1906 GórPow 69

  • od wyrazu pospolitego
    • przezwiskowe
      Gąska, od ap. gąska 'młoda gęś' Sstp, SXVI, także 'rodzaj ptaka, strzyżyk; rodzaj grzyba' SGP, NAp

  • niederywowane
  • Gąska

Gonska, Gęska, Huska

Wariant Gonska (rzadko poświadczony, najliczniej w woj. śląskim i opolskim) oddaje graficznie wymowę nazwiska. Odmianka Gęska (8 nosicieli w woj. mazowieckim, opolskim, wielkopolskim) odbija oboczność wokalizmu podstawy. Postać Huska (nosiciele w woj. zachodniopomorskim, warmińsko-mazurskim, śląskim, dolnośląskim, łódzkim) wskazuje na wpływy czeskie ilub wschodniosłowiańskie.

Nazwiska motywowane przezwiskami charakteryzującymi stanowią najliczniejszą grupę polskich nazwisk. W funkcji przezwiska, później spetryfikowanego w nazwisko, mógł wystąpić niemal każdy wyraz pospolity mający samodzielne znaczenie. Mogła tu działać kreacja metaforyczna, metonimiczna, za pomocą epitetu oraz charakterystyki poprzez zawód, stanowisko, pełnioną funkcję. Współczesne nazwiska odapelatywne od charakteryzujących przezwisk różnią się brakiem ekspresywności. Są one jednak dowodem na stosunki międzyludzkie, obserwację świata zewnętrznego i innych ludzi. Podstawę nominacji stanowiło porównanie człowieka do zwierząt, roślin, przedmiotów oraz charakterystyka odnosząca się do cech fizycznych, wyglądu, zachowania nazywanego. Wykorzystywane w tym procesie były apelatywy rzeczownikowe i przymiotnikowe najczęściej o negatywnym znaczeniu desygnacyjnym lub konotacyjnym, rzadziej – o znaczeniu pozytywnym. Są wśród tego typu nazwisk takie, które są formalnie równe wyrazom pospolitym – tworzone są w drodze onimizacji na płaszczyźnie przezwisk i przenoszone do kategorii nazwisk. Są też twory derywowane sufiksalnie oraz derywaty paradygmatyczne. Nie zawsze możliwe jest ustalenie podstawy i formantu – nazwiska mogą być wieloznaczne semantycznie i strukturalnie. Do tej grupy należą też nazwiska wskazujące na wykonywany zawód, stanowisko, godność, pełnioną funkcję. Od nazwisk od charakteryzujących przezwisk różni je brak przezwiskowości i ekspresji – tu odwoływano się bezpośrednio do znaczenia motywującego leksemu. Mamy więc przejście od deskrypcji określonej niepełnej do nazwiska, czyli np. ktoś był kowalem i nazywa się Kowal. Stawia to takie nazwiska w strefie przejściowej między apelatywem a nazwą własną. Proces ich powstawania opierał się na deskrypcji lub metonimii. Stosunkowo późno przezwiska charakteryzujące uległy petryfikacji w nazwiska. Przyjmuje się, ze dokonało się to najwcześniej w XVIII wieku. Stereotypowo nazwiska te nazywa się chłopskimi, gdyż najliczniej występowały w tej dawnej warstwie społecznej. W innych warstwach społecznych często podlegały „ulepszaniu” przez dodanie sufiksu –ski (i jego rozszerzeń) lub –icz (i jego rozszerzeń). Poza granicami Polski w formie adaptacji Gaska (bez znaku diakrytycznego). Poza granicami Polski w formie Gaska (bez znaku diakrytycznego), Gonska (oddanie wymowy nazwiska).

  • K. Rymut, Nazwiska Polaków. Słownik historyczno-etymologiczny / rok: 1999/ tom: I
  • Górnowicz, H., Słownuk nazwisk mieszkańców Powiśla Gdańskiego / rok: 1992
  • Słownik staropolskich nazw osobowych / rok: 1968/ tom: II
  • D. Lech, Nazwy osobowe dziewiętnastowiecznych mieszkańców Opola / rok: 2004